Duran: Bugün gazeteci tanımı daha da ilerletilmek zorundadır

 İletişim Başkanı Duran'ın konuşmasıdaki satır başları şu şekilde:

''Dijitalleşmenin ortaya çıkardığı imkanlara değinmeden geçemem; çünkü söz konusu olan şey sadece olumsuzluk değil. Bu yenilikler bize veri analizi, otomatik haber yazımı, eğilim tespiti, içerik tavsiyesi gibi önemli imkanlar veriyor; büyük kolaylıklar sağla bu bir anlamda gazetecilerin iş yükünün azaltılması demek ama tabii ki gazeteci ve büyük veri arasındaki bu kolaylaştırıcı imkanın yönetimi gazetecinin elinde olmalı; bizi yönlendiren şey yapay zekalar olmamalı. Hızla erişim iyi bir imkan, ama sağlıklı ve doğru bilgiyi haberi ortaya koyabilmek için gazetecinin aktörlüğü eskisinden daha da önemli hale gelmiştir.

Buna göre, gazetecilik ve kurumsal medya zannedildiği gibi etkisini yitirmeyecek; aksine yeni fonksiyonlar üstlenerek daha da önemli hale gelecektir. Sosyal medyada ve dijital alanda gördüğümüz her şeyin artık gerçek olup olmadığına, yani güvenirliğine teyit etme ihtiyacımız var. Bunu gören ve bu ihtiyaca karşılık veren gazeteciliğin ne kadar değerli olacağını anlamak mümkündür.

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdogan’ın, “Insani ve insani değerleri yüceltmeyen hiçbir yeniliğin kiymeti harbiyesi yoktur” sözü aslında bir prensip olarak alınabilir. Önemli olan şey insandır ve insani değerlerdir. Bu itibarla, biz de Iletisim Baskanligi olarak dijitalleşme ve yapay zeka gibi iletisim teknolojilerine bu perspektiften yaklaşıyoruz; yani sunduğu imkanları ve ortaya çıkardığı riskleri birlikte değerlendiren bir stratejik sorumluluk sergiliyoruz.

Yeni iletisim teknolojilerinin sunduğu imkanlardan elbette sonuna kadar faydalanıyoruz, ama zararlarını da yönetmek gerekiyor, azaltmak gerekiyor. Öncelikle, yapay zeka bir örnek olarak gazetecilikte faydalanılması gereken bir imkandır; fakat tekraren altını çizmek isterim, asla bir ozne değildir ve ozne olmamalıdır. Yapay zekaya sorumluluğu bırakamayız. Yapay zekaya bazı komutları vererek bilgi alıyoruz; ama bu bilgi sonuçta belirli verilerden yönlendirmelerle geliyor ve bunu bir sonuç olarak görmemeliyiz.

İnsanın, gazetecinin bağımsızlığı, mesleki etiği ve ilkeleri ile kamu yararı her zaman öncelikli olmalıdır. Bu konular algoritmalara bırakılamaz. Haberciliğin bu temel niteliklerinin zayıflatılması, hız olgusunun doğru bilginin önüne geçmesi ve görünürlüğünde hakikati bastırmasıyla sonuçlanabilir. Böyle bir medya düzeninde, kimsenin elindeki bilgiden emin olamayacağı açıktır.

Böylesi bir kaos ortamında, bazı küresel şirketlerin ve onlarla eşgüdüm halinde hareket eden bazı devletlerin iletisim ekosistemini domine etmesi, burada bir tahakküm oluşturması elbette istenmeyecek bir durumdur. Bu da bizi dijital egemenlik konusuna götürmektedir. Türkiye açısından dijital egemenlik, milli egemenliğimizin çok önemli bir parçasıdır. Burada cevabını aramamız gereken soru, bu olumsuzluklarla nasıl mücadele edeceğimiz ve kendi dijital egemenliğimizi nasıl koruyacağımızdır.

Benim yaklaşımım şu şekildedir: Konvansiyonel medyanın önemini göz ardı etmeden, yenilikleri ve yeniliklerin dönüştürücü etkilerini de hesaba katarak hareket etmek durumundayız. Daha önce gazeteci demek, konuyu belirleyen, araştıran ve haberini yazarak altına imza atan kişi demekti. Bugün bu tanım daha da ilerletilmek zorundadır. Artık gazeteci, veriyi okuyabilen, algoritmayı tanıyabilen, yapay zeka destekli içerikleri fark edebilen ve dijital güvenlik bilincine sahip kişi demektir.

Gazetecilerin bu yeterlilikleri edinebilmesi için bizlere çok görev düşmektedir. Iletisim alanında yer alan kurumlar olarak; Iletisim Baskanligi başta olmak üzere TRT, Anadolu Ajansı ve elbette Basın Ilan Kurumu, bu konuda gazetecilerimizin yanında olmaya, onlara her türlü desteği sunmaya hazırdır ve bunu bir görev olarak kabul etmektedir. Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde, bugüne kadar iletisim camiasında gazetecileri nasıl desteklediyse, bu yeni meydan okumalar karşısında da onların yanında olacağız.

Elbette, kamu yararına, milletimizi bilgilendirme temel hizmeti çerçevesinde biz de bu gayretimizi sürdüreceğiz. Basın İlan Kurumu’nun yerel ve ulusal ölçekte medya organlarına verdiği destek tam da bu amaca hizmet etmektedir. Basın İlan Kurumu, gazete işletmelerine kredi, basın derneklerine nakdi yardım ve basında görevli çalışanlara faizsiz borç imkanı sunarak, bu işin maddi altyapısını sağlamaktadır. Böylece, tüm Türkiye’deki yerel ve ulusal medya kuruluşlarımız, bu zeminde önemli bir kamusal görevi yerine getirmektedir. Bunu çok kıymetli bulduğumu ifade etmek isterim.

Sevgili misafirler, konuşmamı bitirmeden önce son bir hususa değinmek istiyorum. Dijitalleşme bağlamında ve yapay zeka teknolojilerinin ortaya koyduğu riskler bağlamında yapmamız gereken şey, başka bir formülle de ifade edilebilir: Bu verilerin saklı amaçlar doğrultusunda işlenerek önümüze konulduğunu bilmek çok önemlidir. Medya ve basın kuruluşlarımızın bu bilinçle hareket etmesi ve gerçek bilgiyi kamuoyuna ulaştırma misyonundan bir an bile sapmaması büyük önem taşımaktadır.

Dijital teknolojilerin kullandığı bir dil, söylem ve anlatım vardır. Bizim bunlara pasif bir izleyici konumunda olmamız düşünülemez. Gazetecilerimiz, kendi medeniyet anlayışımızdan, köklü tarihimizden ve değer dünyamızdan beslenerek bu dijital dünyada aktif aktör olmalı, etkin faktör olmalıdır; pasif kabul edenler değil, dijital ortamı şekillendiren faktörler olmalıdır.

Bu alanda yerli ve milli dil, söylem ve anlatı inşa etme çabası, çok kritik ve vazgeçilemez bir noktadadır. Aksi takdirde, nesillerimizi kendi milli ve medeniyet değerlerimizle geleceğe aktarmak mümkün olmayabilir. Böyle bir risk karşısında yüksek bilinç gereklidir ve artık gazeteciler için bunun bir kamu görevi parçası olduğunu söyleyebiliriz. Bu anlamda, kendi özümüzden hareketle dilimiz, anlatılarımız ve söylemlerimiz üzerinde daha çok emek sarf etmek, daha çok çalışmak durumundayız.

Bugünkü panelin bu amaçlara hizmet etmesini temenni ediyorum ve inanıyorum ki burada yapılacak değerlendirmeler, dijitalleşme ve yapay zeka çerçevesinde önümüzde duran konuların tümüne ışık tutacak ve politikalarımıza yön verecektir.

Bu duygu ve düşüncelerle, Basın İlan Kurumu Genel Müdürü Sayın Abdülkadir Çay’ın şahsında, bu panelin oluşturulmasına emek veren tüm arkadaşlarıma teşekkür ediyor, oturumda görüşlerini ifade ederek hepimizi aydınlatacak olan hocalarımızı, medya profesyonellerini ve burada bulunan siz değerli katılımcıları hürmetle ve muhabbetle selamlıyorum.''